Ραγάδα Πρωκτού

Η ραγάδα του πρωκτού (δακτυλίου) είναι μια αρκετά συχνή νόσος. Λέγοντας ραγάδα εννοούμε ένα σκίσιμο του δέρματος του πρωκτού. Πρόκειται λοιπόν για μία πληγή στην περιοχή του σφιγκτήρα συνήθως προς τα πίσω. Συχνά το βάθος της είναι αρκετό ώστε να φαίνονται οι ίνες του έσω σφιγκτήρα μυ.

Αιτιολογία

Η ραγάδα πρωκτού (δακτυλίου) συχνότερα εμφανίζεται σε άτομα που πάσχουν από δυσκοιλιότητα οπότε τα σκληρά κόπρανα δημιουργούν μια πληγή στην περιοχή, μπορεί όμως να προκληθεί και από ένα διαρροϊκό σύνδρομο λόγω των πολλών κενώσεων.
Σε περιπτώσεις που η ραγάδα εμφανίζεται χωρίς κάποιο εμφανές αίτιο θα πρέπει να γίνεται διερεύνηση για φλεγμονώδεις παθήσεις π.χ νόσο του Crohn, ελκώδη κολίτιδα.

Η συχνότερη θέση εμφάνισης της ραγάδας πρωκτού είναι η οπίσθια και αυτό λόγω της μειωμένης αιμάτωσης και μυϊκής στήριξης της περιοχής. Με την πάροδο του χρόνου αναπτύσσεται μια υπερτροφική δερματική πτυχή (φρουρός αιμορροΐδα) επί τα εκτός της ραγάδας και μια πρωκτική θηλή επί τα εντός ως αποτέλεσμα της χρόνιας προσπάθειας να επουλωθεί.

Συμπτώματα

Τα κύρια και χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι ο πόνος και η απώλεια αίματος. Ο πόνος είναι οξύς και ισχυρός, εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της κένωσης και διαρκεί συνήθως λίγα λεπτά. Συχνά εμφανίζεται ένα δεύτερο κύμα πόνου λίγη ώρα μετά την κένωση που διαρκεί για αρκετές ώρες. Το αίμα είναι μικρής ποσότητας και κυρίως το βλέπουμε μόνο στο χαρτί και όχι στη λεκάνη όπως εμφανίζεται συχνά στις αιμορροΐδες. Ο ασθενής με ραγάδα παραπονείται για πόνο που μοιάζει με ΄΄ξυραφιά΄΄ και για απώλεια ερυθρού αίματος.

Μερικές φορές απουσία ειδικά δυσκοιλιότητας αλλά και η εντόπιση σε άτυπες θέσεις, η ραγάδα μπορεί να συνδυάζεται και με άλλες ενίοτε σοβαρές παθήσεις (π.χ ιδιοπαθή φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, N.Crohn/ελκώδη κολίτιδα).

Εξέταση

Η υποψία της ύπαρξης ραγάδας πρωκτού (δακτυλίου) τίθεται ισχυρά από το ιστορικό του ασθενή και επιβεβαιώνεται από την επισκόπηση του πρωκτού. Η δακτυλική εξέταση στην οξεία ραγάδα είναι επώδυνη και συστήνεται να αποφεύγεται. Συχνά η ραγάδα πρωκτού συνυπάρχει με υπερτονία του σφιγκτήρα (μη χαλαρός) η οποία αναγνωρίζεται κατά την εξέταση του ασθενή, όταν δεν υπάρχει όμως υπερτονία είναι καλό να γίνεται μανομετρία πριν την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής επέμβασης. Ο έλεγχος του σφιγκτήρα είναι ζωτικής σημασίας στις γυναίκες και ειδικά τις πολύτοκες καθώς μια επέμβαση σε ένα ήδη ταλαιπωρημένο από τις γέννες μυ μπορεί να οδηγήσει σε ακράτεια.

Θεραπεία

Η θεραπεία της ραγάδας πρωκτού (δακτυλίου) όταν είναι πρόσφατη γίνεται με συντηρητικά μέτρα. Λέγοντας συντηρητική αγωγή εννοούμε την αποφυγή της χειρουργικής παρέμβασης.  Στην οξεία λοιπόν φάση συστήνουμε στον ασθενή να έχει μαλακά και ογκώδη κόπρανα που πρακτικά σημαίνει να προσθέσει στη διατροφή του φυτικές ίνες και υγρά ενώ μπορεί να υποβοηθηθεί με τη χρήση φαρμάκων που διευκολύνουν την κένωση (παραφινέλαιο). Η περιοχή πρέπει να διατηρείται καθαρή με πλύσιμο με νερό χωρίς όμως να γίνεται κατάχρηση στη χρήση σαπουνιού και χαρτιού υγείας.
Τα εδρόλουτρα (καθόμαστε 10-15 λεπτά σε ζεστό νερό, όχι καυτό) ανακουφίζουν από τον πόνο λύνοντας το σπασμό του σφιγκτήρα και βελτιώνουν την αιμάτωση και την επούλωση της πληγής. Τέλος οι αλοιφές όπως η Emla και η Xylocaine που δρουν τοπικά αναισθητοποιώντας την περιοχή στη διάρκεια και μετά την κένωση μειώνουν τον πόνο και έμμεσα επιταχύνουν την επούλωση. Εκτός όμως από την κλασική θεραπεία που αναφέραμε υπάρχουν και κάποια νεότερα φάρμακα που κάνουν όπως συχνά αποκαλείται χημική σφικτηροτομή. Αυτά είναι η αλοιφή τρινιτρικής γλυκερίνης (Rectogesic) που προκαλεί χάλαση στον έσω σφιγκτήρα και ανακουφίζει από τον πόνο.

Η κυριότερη παρενέργεια είναι η κεφαλαλγία. Επίσης συγγενείς ουσίες με παρόμοια αποτελέσματα είναι η αλοιφή νιφεδιπίνης και διλτιαζέμης. Οι τρεις παραπάνω ουσίες είναι γνωστές από τη χρήση τους στην καρδιολογία και εκεί εντοπίζονται και οι συνήθεις παρενέργειες τους πτώση της πίεσης, εξάψεις, πονοκέφαλοι.

Μια ακόμα νεότερη ουσία πολύ γνωστή από τη χρήση της στην πλαστική χειρουργική είναι η Τοξίνη της Αλλαντίασης (Botox) που προκαλεί παράλυση του σφιγκτήρα και βελτίωση της αιμάτωσης. Όπως όλα τα φάρμακα έχει κάποιες παρενέργειες μια από αυτές είναι η αλλεργία και η παροδική ακράτεια που όμως αναστρέφεται όταν χαθεί η επίδραση της ουσίας, και οι δυο είναι εξαιρετικά σπάνιες παρενέργειες. Το botox (50 iu) γίνεται υπό μορφή ένεσης στην περιοχή του σφιγκτήρα και η δράση του είναι για 3-6 μήνες

Τα ποσοστά επιτυχίας των συντηρητικών θεραπειών φτάνουν το 90%.

Εφόσον η φαρμακευτική θεραπεία αποτύχει οδηγούμαστε στην χειρουργική αντιμετώπιση.